Normy i regulacje dla węży stosowanych w przemyśle spożywczym
Złącza higieniczne powinny być spawane metodami zapewniającymi wysoką, odpowiednią do standardów higienicznych jakość spoiny. Standardy higieniczne powinny też spełniać wykorzystywane w złączach uszczelnienia z elastomerów i tworzyw. Do najbardziej popularnych złączy higienicznych zaliczamy złącza wg normy DIN 11851, złącza SMS, złącza Triclover (Tri-clamp), złącza RJT, złącza IDF, złącza Macon.
PVC STAR MS to wzmocniony spiralą z drutu stalowego elastyczny wąż ssawno-tłoczny do wody, soków, napojów, alkoholi o stężeniu do 20% oraz innych produktów spożywczych. Jego przezroczysta ścianka pozwala na swobodną kontrolę wzrokową przepływu substancji, a gładka powierzchnia wewnętrzna zmniejsza straty przepływu i zapewnia łatwość oczyszczenia. Wąż jest zgodny z wymaganiami europejskimi 1935/2004/EC, 10/2011/EU (płyny symulacyjne A, B i C) oraz 2023/2006/EC (GMP) .
PVC STAR CR jest z kolei przezroczystym i gładkim wewnątrz wężem wzmocnionym oplotem poliestrowym. W przemyśle spożywczym stosowany jest do płynnych i półpłynnych produktów takich jak woda, piwo, wino, alkohole o stężeniu do 20%, soki, napoje. Materiał węża pozbawiony jest ftalanów. Produkt spełnia europejskie normy 1935/2004/EC i 10/2011/EU (płyny symulacyjne A, B i C).
Ostatni wąż z tej gamy – PVC STAR PS – posiada wzmocnienie w postaci spirali z twardego PVC, dzięki której jest on odporny na podciśnienie i załamywanie, a jednocześnie bardzo lekki. Jest przezroczysty i charakteryzuje się łatwą do czyszczenia gładką powierzchnią wewnętrzną. Materiał, z którego wykonany jest wąż, jest wolny od ftalanów. PVC STAR PS przeznaczony jest do mleka i jego przetworów oraz do alkoholi o stężeniu do 50%. Jest zgodny z europejskimi normami 1935/2004/EC, 10/2011/EU (płyny symulacyjne A, B, C i D1) oraz 2023/2006/EC (GMP) . Należy zaznaczyć, że żaden z węży z gamy PVC STAR nie jest przeznaczony do olejów i tłustych substancji spożywczych.
Do substancji tłustych, a także do mleka i jego przetworów, zalecany jest kolejny wąż polecany przez Tubes International, czyli FOOD STAR SD. Jest on wykonany z gumy pozbawionej zapachu i smaku. Warstwa wewnętrzna z mieszanki białej gumy NBR i PVC jest odporna na stosowane standardowo w przemyśle spożywczym środki i procesy czyszczenia. Wąż pozbawiony jest ftalanów i bisfenolu A. Spełnia normy UE 1935/2004/EC i 2023/2006/EC (GMP), FDA 21 CFR 177.2600 oraz BfR XXI kat. 2.
Cechą charakterystyczną CRUSHPROOF STAR – kolejnego węża gumowego – jest specjalna konstrukcja ze spiralą z tworzywa sztucznego, która umożliwia powrót węża pod ciśnieniem do pierwotnego kształtu po przypadkowym przejechaniu np. wózkiem widłowym. CRUSHPROOF STAR przeznaczony jest przede wszystkim do rozładunku mleka z cystern. Wąż nie zawiera plastyfikatorów, ftalanów ani substancji pochodzenia zwierzęcego. Jest pozbawiony zapachu i smaku. Jego warstwa wewnętrza wykonana jest z białej mieszanki gumy NR i NBR i spełnia m.in. normy FDA 21 CFR 177.2600 oraz BfR. Pozostałe standardy spełniane przez wąż to m.in. europejskie 1935/2004/EC i 2023/2006/EC (GMP) .
Innym wężem gumowym polecanym przez Tubes International jest SCOTLAND NR®. Jego warstwa wewnętrzna jest wykonana z białej gumy naturalnej. Materiał węża jest pozbawiony zapachu i smaku oraz ftalanów i bisfenolu A. Produkt jest zalecany do mleka i jego przetworów, a także wina, piwa i soków owocowych. Nie jest natomiast odpowiedni do olejów i tłustych substancji spożywczych. Spełnia normy 1935/2004/EC i 2023/2006/EC (GMP), FDA 21 CFR 177.2600 i BfR XXI kat .
Wąż SCOTLAND LL NR® jest ssawno-tłocznym odpowiednikiem węża SCOTLAND NR® wzmocnionym dodatkowo spiralą stalową. Jest to wytrzymały i elastyczny wąż ssawno-tłoczny, przeznaczony do transportu substancji spożywczych, wymagających zastosowania gumy wolnej od zapachu i smaku. Nie zawiera ftalanów ani bisfenolu A, co zapewnia bezpieczeństwo w kontakcie z żywnością. Dzięki wzmocnieniu spiralą stalową cechuje się dobrą odpornością na podciśnienie. Odpowiedni do transportu mleka i jego przetworów, wina, piwa oraz soków owocowych. Nie zaleca się stosowania węża do olejów i tłustych substancji spożywczych. Warstwa zewnętrzna wykonana z odpornej na ścieranie i warunki atmosferyczne gumy EPDM, co zapewnia długą żywotność i niezawodność. Wąż spełnia normy dotyczące przemysłu spożywczego, w tym 1935/2004/EC, 2023/2006/EC (GMP), D.M. 21/03/73, FDA 21 CFR 177.2600 oraz BfR XXI kat. 2 .
Czyszczenie i sterylizacja węży spożywczych, a ich żywotność
W instalacjach przemysłu spożywczego, mleczarskiego, napojowego oraz farmaceutycznego utrzymanie najwyższych standardów higieny jest kluczowe dla bezpieczeństwa produktu i ciągłości procesu technologicznego. Dlatego węże do substancji spożywczych muszą być regularnie czyszczone i sterylizowane. Prawidłowo przeprowadzane procesy CIP (Cleaning In Place – czyszczenie na miejscu) oraz SIP (Sterilization In Place – sterylizacja na miejscu) nie tylko zapewniają odpowiednią czystość instalacji, ale również mają istotny wpływ na trwałość i żywotność węży.
Metoda CIP polega na czyszczeniu instalacji bez konieczności jej demontażu. Przez przewody przepuszczane są kolejno odpowiednio dobrane media płuczące i myjące, takie jak woda, roztwory zasadowe, roztwory kwasowe oraz końcowe płukanie wodą. Proces ten skutecznie usuwa pozostałości produktów spożywczych, osady, tłuszcze oraz zanieczyszczenia mogące wpływać na jakość produkcji. Dzięki regularnemu stosowaniu CIP ogranicza się ryzyko rozwoju mikroorganizmów oraz odkładania się osadów, które mogłyby przyspieszać zużycie wewnętrznej warstwy węża.
Uzupełnieniem procesu czyszczenia jest metoda SIP (Sterilization In Place), czyli sterylizacja instalacji bez jej demontażu. W tym przypadku przez przewody przepływa para wodna nasycona o temperaturze zazwyczaj od 110°C do 140°C. Parametry procesu, takie jak temperatura, czas działania oraz liczba cykli sterylizacji, są dobierane w zależności od wymagań higienicznych oraz odporności materiałowej konkretnego typu węża. Sterylizacja eliminuje bakterie, drożdże i inne mikroorganizmy, zapewniając bezpieczeństwo procesów produkcyjnych.
Należy jednak pamiętać, że zarówno środki chemiczne stosowane podczas CIP, jak i wysokie temperatury wykorzystywane w procesie SIP oddziałują na materiał przewodu. Zbyt agresywne środki czyszczące, przekroczenie dopuszczalnych temperatur lub nadmierna liczba cykli mogą prowadzić do przyspieszonego starzenia materiału, utraty elastyczności, mikropęknięć czy skrócenia żywotności węża. Z tego względu niezwykle ważne jest stosowanie parametrów czyszczenia zgodnych z zaleceniami producenta.
Regularne, prawidłowo przeprowadzane czyszczenie i sterylizacja pozwalają utrzymać wysoką higienę instalacji, ograniczyć ryzyko awarii oraz wydłużyć okres eksploatacji węży spożywczych. Dobór odpowiedniego typu przewodu do warunków pracy, temperatury oraz stosowanych procedur CIP i SIP stanowi jeden z kluczowych czynników wpływających na bezpieczeństwo procesu i długotrwałą niezawodność całej instalacji.
