Węże w przemyśle chemicznym

08 / 10 / 2025

Wąż chemiczny - medium, budowa i dobór.

Węże chemiczne to bardzo specyficzny rodzaj węży przemysłowych. Ze względu na zagrożenia, jakie niesie ze sobą praca z substancjami chemicznymi, często od doboru i jakości węży zależy bezpieczeństwo pracowników zakładu. Jak zbudowane są węże do substancji chemicznych? Jak dobrać wąż do chemikaliów? Jakie normy powinny spełniać takie węże? Tubes International, wiodący dostawca profesjonalnych rozwiązań w zakresie węży i złączy przemysłowych, szczegółowo odpowiada na te pytania oraz oferuje szeroki asortyment i profesjonalne doradztwo w zakresie węży chemicznych.

Co to są substancje chemiczne i jak je klasyfikujemy?

Termin substancje chemiczne obejmuje całość pierwiastków chemicznych i związków chemicznych, istniejących naturalnie w przyrodzie lub wytworzonych sztucznie przez człowieka. Jako substancję chemiczną określamy jednorodną, czystą substancję o stałym, określonym składzie chemicznym, czyli pierwiastki chemiczne i związki chemiczne, wyłączając mieszaniny. Mieszaniny substancji chemicznych dzielimy na jednorodne (roztwory o określonym stężeniu) lub niejednorodne (np. olej i woda).

Substancje chemiczne posiadają swoje nazwy potoczne, nazwy chemiczne i wzory chemiczne, jednak jednoznaczną identyfikację zapewnia numer klasyfikacyjny (rejestracyjny) substancji. Najbardziej uniwersalnym systemem klasyfikacji jest numer CAS, używany na całym świecie. Na przykład związek chemiczny o wzorze C2H5OH znany jest pod nazwami zwyczajowymi „etanol”, „alkohol etylowy” lub „spirytus”, a jego numer CAS, który jednoznacznie wskazuje z jaką substancją mamy do czynienia, to 64-17-5.

Informacji o substancji chemicznej i jej właściwościach najlepiej jest szukać w tzw. karcie charakterystyki, która zawiera precyzyjne dane m.in. o składzie substancji, jej klasyfikacji, właściwościach fizycznych i chemicznych, zagrożeniach i sposobach bezpiecznego magazynowania oraz transportu. Niebezpieczne substancje chemiczne są klasyfikowane według rodzajów zagrożeń, przy czym jedna substancja może stwarzać wiele rodzajów niebezpieczeństw. Rodzaje zagrożeń określone są odpowiednimi symbolami i oznaczone piktogramami wg globalnego systemu zharmonizowanego (GHS).

Jak zbudowany jest wąż chemiczny?

Termin „węże chemiczne”, którym posługujemy się w tym artykule, obejmuje przede wszystkim węże do płynnych substancji chemicznych i ich mieszanin, w szczególności charakteryzujących się wysoką reaktywnością i niebezpiecznych. Zarówno warstwa wewnętrzna węży chemicznych, która ma bezpośredni kontakt z przepływającym medium, jak i zewnętrzna, na którą mogą oddziaływać chemikalia pochodzące ze środowiska pracy, muszą być wykonane z materiałów charakteryzujących się odpowiednio wysoką odpornością na dane substancje chemiczne.

Warstwa wewnętrzna wykonywana jest z materiału odpowiednio odpornego na korozję chemiczną, czyli np. gumy EPDM, EPM, FKM, poliamidu, polietylenu UPE, polimerów fluorowych (PTFE, PFA, MFA, FEP). Wzmocnienie stanowi kord lub oplot tekstylny, a dla węży ssawno-tłocznych spirala stalowa (jedna lub więcej). Warstwa zewnętrzna musi być wykonana z materiału odpornego na czynniki zewnętrzne.

Warstwa wewnętrzna
Wzmocnienie
Warstwa zewnętrzna

Jak dobrać wąż chemiczny?

Węże do substancji chemicznych należy dobierać zawsze mając na uwadze bezpieczeństwo użytkownika oraz całego otoczenia. Wybierając wąż chemiczny należy przede wszystkim poprawnie określić substancję, do której będzie on wykorzystywany. Wstępnego doboru węża do określonej substancji można dokonać kierując się jego charakterystyką, materiałem warstwy wewnętrznej i jego odpornością chemiczną, którą można sprawdzić np. w tabeli odporności chemicznej Tubes International. Ponadto należy odpowiednio sprawdzić odporność warstwy zewnętrznej, zagrożenie elektrycznością statyczną i przenikaniem medium, odporność dobranych końcówek i uszczelnień oraz zadbać o odpowiedni montaż kompletnego przewodu.

Jakie są skutki nieprawidłowego doboru wężą chemicznego

Nieprawidłowy dobór materiału węża do substancji i czasu kontaktu z nią może spowodować wystąpienie zjawiska korozji chemicznej, która prowadzi do osłabienia węża, przecieków medium i pęknięć. Wykorzystanie węża wykonanego z materiałów bez właściwości antystatycznych w aplikacjach, które grożą powstawaniem ładunków elektrostatycznych, prowadzi do wyładowań elektrycznych, zapłonu lub wybuchu.

Normy, dyrektywy i przepisy dla węży chemicznych

Substancje chemiczne to media potencjalnie niebezpieczne. Dlatego węże wykorzystywane do ich przesyłu podlegają specjalnym restrykcyjnym uregulowaniom, wyszczególnionym w normach i dyrektywach.

Norma EN 12115

Norma EN 12115 dotyczy wymagań dla węży i przewodów z gumy i tworzyw termoplastycznych do chemikaliów ciekłych lub gazowych. Wyróżnia dwa typy węży i przewodów (typ D – tłoczne i typ SD – ssawno-tłoczne) przeznaczonych do chemikaliów o ciśnieniu roboczym do 10 bar i temperaturze do + 65 ºC. Przewiduje następujące materiały na warstwę wewnętrzną: gumy NBR, NR, IIR, EPDM, CSM, FKM (viton), termoplastyczny polimer PE/UPE (polietylen) oraz polimery fluorowe (np. PTFE, PFA, FEP). Norma precyzuje szereg wymagań dla węży i przewodów (m.in.: średnicę wewnętrzną i zewnętrzną, minimalny promień zgięcia, oznakowanie i testowanie) oraz określa informacyjnie odporność chemiczną materiałów na chemikalia wg klasyfikacji CAS. Współczynnik bezpieczeństwa dla węży chemicznych wg EN 12115 wynosi co najmniej 4, co oznacza, że dla maksymalnego ciśnienia roboczego 10 bar ciśnienie rozerwania wynosi minimum 40 bar. Ciśnienie testowania wg normy to półtorakrotność ciśnienia roboczego

Norma EN 16643

Inna norma dla węży chemicznych - EN 16643 - dotyczy specyficznych wymagań dla węży i przewodów do chemikaliów ciekłych lub gazowych z wkładką z tworzywa fluorowego (np. PTFE), gdzie poszczególne warstwy węża nie są ze sobą połączone. Taka konstrukcja jest typowa dla większości węży z PTFE.

Dyrektywa Ciśnieniowa 2014/68/EU

Dyrektywa Ciśnieniowa 2014/68/EU (PED – Pressure Equipment Directive) z kolei dotyczy wszystkich przewodów ciśnieniowych o maksymalnym ciśnieniu roboczym powyżej 0,5 bara. Uwzględnienie jej wymagań jest obowiązkowe dla ciśnieniowych przewodów giętkich do substancji chemicznych na terenie Unii Europejskiej. Dyrektywa określa zasady klasyfikacji w zależności od średnicy przewodu, ciśnienia i medium. W zależności od klasyfikacji przewody wykonywane są albo wg Dobrej Praktyki Inżynierskiej (SEP), bez konieczności znakowania znakiem CE, albo z koniecznością znakowania CE. Wykonanie przewodów, które muszą być znakowane CE uzależnione jest od spełnienia określonych wymagań przez producenta przewodu (np. testowania) i może wymagać udziału notyfikowanej jednostki zewnętrznej.

Określone zastosowania przewodów giętkich, w szczególności przewodów do chemikaliów, mogą podlegać specjalnym wymaganiom. Do takich dziedzin należy przewóz i przeładunek chemikaliów pomiędzy zakładami przemysłowymi, który regulują międzynarodowe przepisy (w transporcie drogowym ADR, w transporcie kolejowym RID). W poszczególnych krajach istnieją również osobne regulacje dotyczące nadzoru nad cysternami drogowymi i kolejowymi, urządzeniami do ich napełniania i opróżniania oraz ich wyposażeniem, w tym wężami elastycznymi. W Polsce przewody przeładunkowe i urządzenia do napełniania i opróżniania podlegają regulacjom odpowiedniego rozporządzenia, a nadzór nad nimi sprawuje Transportowy Dozór Techniczny (TDT). Wybierając węże do transportu chemikaliów warto zatem postawić na dostawcę, który posiada stosowne certyfikaty i uprawnienia TDT. Tubes International posiada uprawnienia Transportowego Dozoru Technicznego do wytwarzania, modernizacji, naprawy urządzeń do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych, elastycznych przewodów i ramion przeładunkowych stanowiących wyposażenie systemów przeładunkowych i zbiorników transportowych.

Rozwiązania dla węży chemicznych w Tubes International

Tubes International oferuje bogaty asortyment węży do zasad, kwasów i innych substancji chemicznych dla każdej gałęzi przemysłu. W ofercie znajdują się zarówno węże do lekkich chemikaliów , farb i rozpuszczalników, jak i węże do agresywnej chemii, wąż do mocznika AdBlue® i wąż do amoniaku . Na szczególne wyróżnienie zasługują węże: CHEM STAR/UPE SD, MANICHEM MARBLE, BLUE, AMMOTECH, TEFLEX oraz DYNAMIC® SAFE-TECH.

Wąż gumowy CHEM STAR UPE/SD to sprawdzony antystatyczny i ekonomiczny ssawno-tłoczny wąż do kwasów i zasad, który znajduje szerokie zastosowanie w przemyśle chemicznym i petrochemicznym, przy rozładunku cystern lub przesyle substancji agresywnych pomiędzy zbiornikami.

Wąż gumowy CHEM STAR UPE/SD w sklepie

MANICHEM MARBLE to produkt do agresywnej chemii . Jest to mocny wąż ssawno - tłoczny z warstwą wewnętrzną wykonaną z odpornego chemicznie polietylenu o ultrawysokiej masie cząsteczkowej. MANICHEM jest szeroko stosowany w przemyśle chemicznym i petrochemicznym. Ponadto jego warstwa wewnętrzna jest zgodna z wymaganiami dla węży spożywczych. Niski współczynnik tarcia podczas przepływu, brak osadzania się medium na ściankach oraz idąca za tym łatwość czyszczenia umożliwia zastosowanie tego węża także w przemyśle farmaceutycznym i kosmetycznym. Całkowita antystatyczność węża MANICHEM pozwala na użycie go we wszystkich strefach zagrożenia wybuchem.

Zobacz wąż MANICHEM MARBLE

BLUE 10-20 BAR to specjalistyczny wąż EPDM do mocznika AdBlue® . Warstwę wewnętrzną węża stanowi czarna, gładka, antystatyczna guma EPDM wulkanizowana bez udziału siarki, która nie jest zanieczyszczona dodatkami aluminium, wapnia, chloru, miedzi, żelaza, potasu, magnezu, sodu, niklu oraz cynku, co gwarantuje zachowanie najwyższej czystości medium zgodnie z normą ISO 22241-2. Wąż jest stosowany w motoryzacji oraz w przemyśle chemicznym, np. przy produkcji nawozów azotowych.

Zobacz BLUE 10-20 BAR

AMMOTECH jest wężem przeznaczonym do przesyłu bezwodnego amoniaku w formie ciekłej i gazowej (zgodnie z normą EN ISO 5771:2008) oraz do wody amoniakalnej. Warstwa wewnętrzna wykonana jest z grubej gumy antystatycznej. Wzmocnienie z wysoko wytrzymałego kordu zapewnia wysoki współczynnik bezpieczeństwa 5:1. Warstwę zewnętrzną stanowi guma antystatyczna odporna na chemikalia, ścieranie, ozon i warunki atmosferyczne. AMMOTECH przeznaczony jest szczególnie do amoniaku używanego w produkcji nawozów azotowych i środków czystości.

Wąż do amoniaku AMMOTECH

Wąż TEFLEX przeznaczony jest do agresywnych substancji chemicznych . Warstwa wewnętrzna wykonana z białego polimeru fluorowego FEP zapewnia doskonałą odporność na agresywne rozpuszczalniki, stężone ługi i kwasy. Jest lustrzanie gładka, co zapobiega osadzaniu się medium na ściankach i zapewnia łatwość utrzymania czystości, a ponadto jest pozbawiona zapachu i smaku. Cechy te sprawiają, że TEFLEX jest produktem chętnie wykorzystywanym w strefach czystych.

Zobacz wąż do agresywnej chemii TEFLEX

DYNAMIC® SAFE-TECH to całkowicie antystatyczny wąż do substancji wysoce łatwopalnych i bardzo agresywnych chemicznie, przeznaczony do wszystkich stref zagrożenia wybuchem zgodnie z dyrektywą ATEX. Lustrzanie gładka warstwa wewnętrzna z polimeru PFA spełnia wysokie wymagania higieniczne. Pokryta polietylenem UPE warstwa zewnętrzna typu MARBLE jest pozbawiona zapachu i smaku, odporna na ścieranie, ozon i starzenie, a ponadto zapewnia niski współczynnik tarcia, dzięki któremu wąż swobodnie się ślizga, jest łatwy do oczyszczenia i nie brudzi powierzchni, z którymi jest w kontakcie. Wąż znajduje zastosowanie w przemyśle chemicznym, petrochemicznym, farmaceutycznym i kosmetycznym oraz w biotechnologii.

DYNAMIC® SAFE-TECH w sklepie

Profesjonalne doradztwo w zakresie doboru węży do kwasów, zasad i innych substancji chemicznych

Wykwalifikowany zespół Tubes International chętnie udzieli profesjonalnej pomocy w wyborze odpowiedniego rozwiązania, z pisemnym potwierdzeniem doboru. Niezależnie od tego, czy potrzebny jest wąż do kwasu siarkowego, wąż do kwasu azotowego, przewód do rozpuszczalnika czy amoniaku, doradcy Tubes International znajdą odpowiedni produkt. Niewątpliwą zaletą firmy są szerokie możliwości produkcyjne w zakresie jednostkowej i wielkoseryjnej produkcji przewodów, według ściśle określonych wymagań klientów. .